• 'Εκαστος έχει το δικαίωμα ελευθερίας του λόγου και της καθ' οιονδήποτε τρόπον εκφράσεως - Η ελευθερια της εκφρασης είναι το θεμέλιο όλων των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, πηγή ανθρωπισμού και η μητέρα της αλήθειας

Δικαιοσύνη και Ανάπτυξη – Έξω από το Δικαστήριο!

Το Πρόβλημα

 

Το αναπτυξιακό μοντέλο της Κυπριακής οικονομίας είναι, σε μεγάλο βαθμό, βασισμένο στην παροχή χρηματοοικονομικών, νομικών και άλλων υπηρεσιών. Δυστυχώς, ενώ το ανθρώπινο μας δυναμικό έχει τη μόρφωση και τις δυνατότητες για να προσελκύσει επενδύσεις δυσανάλογες με το μέγεθος της Κυπριακής αγοράς, οι νομικές μας υπηρεσίες περιορίζονται κυρίως στην εγγραφή και τη διαχείριση ξένων εταιρειών που επιλέγουν την Κυπριακή αγορά λόγω του χαμηλού εταιρικού φόρου.

 

Το μοντέλο αυτό είναι μονοδιάστατο. Οι ξένες εταιρείες επιλέγουν να επιλύσουν τις νομικές διαφορές τους εκτός Κύπρου σε δικαιοδοσίες που προσφέρουν πιο γρήγορες, φθηνές και αποτελεσματικές διαδικασίες. Είναι καιρός να αρχίσει μια τεχνοκρατική συζήτηση στην Κύπρο για το πώς μπορούμε να μετατρέψουμε το μοντέλο ανάπτυξης των νομικών υπηρεσιών που προσφέρονται στην Κύπρο σε ένα ελκυστικό πολυδιάστατο μοντέλο, μεταφέροντας τους μηχανισμούς επίλυσης διαφορών αυτών των εταιρειών στην Κύπρο. Τα οικονομικά οφέλη μιας τέτοιας μεταρρύθμισης είναι ολοφάνερα αφού τα λεφτά που ξοδεύουν οι εταιρείες για να προσλάβουν Άγγλους barristers ή Γάλλους avocats θα κατέληγαν σε Κύπριους δικηγόρους, με όλα τα συνεπακόλουθα οφέλη για την Κυπριακή οικονομία.

 

Η Αρχή – Εισαγωγή Ενναλλακτικών Μεθόδων Επίλυσης Διαφορών (“ADR“)

 

Δυστυχώς το Κυπριακό δικαστικό σύστημα ταλαιπωρείται από πολλά προβλήματα που είναι γνωστά σε όλους μας. Γι’αυτό, σε πρώτη φάση, θα ήταν καλό η στροφή προς ένα πολυδιάστατο μοντέλο νομικής εξυπηρέτησης να γίνει σε ένα τομέα που είναι σχετικά ανεξάρτητος από τα δικαστήρια, μέχρι να υλοποιηθούν οι μεταρρυθμίσεις που εκκρεμούν. Αυτό το πρώτο βήμα θα μπορούσε να ήταν η ενσωμάτωση του ADR στην πολιτική δικονομία και στη νομική κουλτούρα του τόπου.

 

Συνοπτικά αναφέρω πως οι κύριες μέθοδοι ADR είναι η διαπραγμάτευση, η διαμεσολάβηση και η διαιτησία. Τα πλεονεκτήματα τέτοιων διαδικασιών είναι χιλιοειπωμένα γι’αυτό αρκεί να αναφέρω απλά ότι οι διαδικασίες είναι λιγότερο χρονοβόρες, πιο ευέλικτες για τους διάδικους και – πολλές φορές – μπορούν να επιφέρουν πιο θεμιτό αποτέλεσμα από τις δικαστικές διαδικασίες αφού δεν περιορίζονται από τη δικαιοδοσία του δικαστηρίου. Ενδεικτικά, αναφέρω πως 89% των διαμεσολαβήσεων στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2018 κατέληξαν σε επιτυχή διακανονισμό των νομικών διαφορών των διάδικων (CEDR 8th Mediation Audit, 2018).

 

Κι ενώ όλοι μας γνωρίζουμε τα οφέλη του ADR, δεν έχω παρατηρήσει κανένα να συζητά εκτενώς για το πώς πρέπει να γίνει η ευρεία εισαγωγή τέτοιων υπηρεσιών στο νομικό σύστημα της Κύπρου. Σε αυτό το ερώτημα επικεντρώνεται το κείμενο αυτό.

 

Η Μέθοδος Εισαγωγής

 

Η δική μου πρόταση βασίζεται στην εισαγωγή προνοιών ανάλογων με αυτών που υλοποιούνται στους Αγγλικούς Κανόνες Πολιτικής Δικονομίας (Civil Procedure Rules – CPR). Η πρόταση είναι βασισμένη σε τρείς πυλώνες

 

(α) τη διευκόλυνση του δικαστηρίου να προωθήσει τη χρήση ADR από τους διάδικους

 

(β) την εκπαίδευση των δικηγόρων

 

(γ) την επιβολή κινήτρων για την επιτυχή επίλυση των προβλημάτων μέσω ADR.

 

Διευκόλυνση του Δικαστηρίου

 

Πρέπει να γίνει κωδικοποίηση του ρόλου που έχει το ADR στο Κυπριακό νομικό σύστημα. Πιο συγκεκριμένα, θα μπορούσε να εισαχθούν στους Κυπριακούς κανονισμούς πολιτικής δικονομίας οι ακόλουθες πρόνοιες

(α) Η δικαστική επίλυση των διαφορών πρέπει να θεωρείται ως εσχάτη λύση (αντίστοιχη πρόνοια βρίσκεται στο Αγγλικό Practice Direction on Pre-Action Conduct and Protocols (“PD Pre-Action”), para.8)

 

(β) Οι διάδικοι οφείλουν να εξετάσουν τις πιθανότητες επίλυσης των διαφορών τους μέσω ADR και ενδεχομένως να αποδείξουν στο δικαστήριο πως έχει γίνει τέτοια εξέταση με καλή πίστη (PD Pre-Action, para.11).

 

(γ)Να δωθεί ευχέρεια στο δικαστήριο να διατάξει την αναβολή της δίκης μέχρι οι διάδικοι να εξετάσουν της πιθανότητες επίλυσης των διαφορών τους μέσω ADR (PD Pre-Action, para. 14).

 

(δ) Αν το δικαστήριο θεωρήσει πως ένας από τους διάδικους αρνείται παραλόγως να εξετάσει την πιθανότητα χρήσης ADR, να δωθεί δυνατότητα στο δικαστήριο να διατάξει όπως ο αρνούμενος διάδικος επωμιστεί κάποιο από τα έξωδα της δικαστικής διαδικασίας, ανεξαρτήτως του αποτελέσματος της δίκης (PD Pre-Action, paras. 13-15).

 

Οι πιο πάνω εισηγήσεις ενδεχομένως να μην συνάδουν με την νομολογία που προκύπτει από την υπόθεση Hellenic Bank v Δήμητρα Ποταμάρη η οποία θεωρώ πως χρήζει αναθεώρησης.

 

Εκπαίδευση Δικηγόρων

 

Να καθοριστούν από τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο σεμινάρια και προγράμματα με θέμα το ADR ως μέρος της Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Εκπαίδευσης που υποχρεούνται να εκπληρώσουν οι δικηγόροι. Θα μπορούσε να υπάρξει προώθηση αυτών των προγραμμάτων με τους εξής τρόπους.

 

(α) Nα προσφέρονται αυτοτελή προγράμματα με πιστοποίηση που να επιτρέπει την επαγγελματική εξάσκηση μεθόδων ADR.

 

(β) Oι ώρες Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Εκπαίδευσης που καταγράφονται με θέμα το ADR να μετρούν διπλά ή να μεταφέρονται και στο επόμενο έτος σε περίπτωση που ο δικηγόρος έχει ήδη συμπληρώσει τις απαιτούμενες ώρες για το τρέχων έτος.

 

Κίνητρα για Επίλυση

 

Για να παροτρύνουμε την εξωδικαστική επίλυση διαφορών προτείνω να δημιουργήσουμε νομολογία ανάλογη με αυτή στο Part 36 CPR. Εν συντομία, η νομολογία θα βασίζεται σε μια βασική αρχή. Eαν από τη χρήση ADR προκύψει μια προσφορά διακανονισμού την οποία ο δέκτης  της προσφοράς απορρίψει και, στη συνέχεια, η δικαστική απόφαση είναι λιγότερο συμφέρουσα ως προς τον δέκτη, τότε

 

(α) ο δέκτης θα πρέπει να επωμίζεται μέρος των εξόδων που έχουν υποστεί οι διάδικοι κατά τη διάρκεια της δικαστικής διαδικασίας ή

 

(β) (αν είναι κερδισμένος) να μειώνεται το ποσό που θα λάβει από τον ηττημένο αντίπαλo του για να καλύψει τα έξοδα της διαδικασίας.

 

Συμπέρασμα

 

Η Κύπριοι νομικοί έχουν την κατάρτιση για να καταστήσουν την Κύπρο ένα σύγχρονο κέντρο επίλυσης διαφορών. Τα οικονομικά οφέλη είναι πολλά για τον τόπο. Λείπουν όμως συγκεκριμένες και εμπεριστατωμένες προτάσεις. Η εδραίωση του ADR στη νομική κουλτούρα της Κύπρου είναι μια καλή αρχή για να ξεφύγουμε από τη μονοδιάστατη ανάπτυξη που μόνο κακό κάνει στο επάγγελμά μας.

 

Αλέξανδρος Δημητριάδης

Μέλος Δ.Ν.Σ. «Κράτος Δικαίου»

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *