• 'Εκαστος έχει το δικαίωμα ελευθερίας του λόγου και της καθ' οιονδήποτε τρόπον εκφράσεως - Η ελευθερια της εκφρασης είναι το θεμέλιο όλων των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, πηγή ανθρωπισμού και η μητέρα της αλήθειας

Ο Γενικός Εισαγγελέας και η προφυλάκιση υπόπτων

Σε προηγούμενο κείμενο μας υπεδείξαμε ότι το θέμα της προφυλάκισης υπόπτων πρέπει να τύχει επειγόντως επανεξέτασης και ριζικής αναθεώρησης από το Ανώτατο Δικαστήριο για να αντιμετωπισθεί το σοβαρό πρόβλημα της προφυλάκισης μεγάλου αριθμού ατόμων εναντίον των οποίων τελικά δεν προσάπτεται οποιαδήποτε κατηγορία.  Για την αντιμετώπιση του προβλήματος πολύ σημαντικό ρόλο έχει να διαδραματίσει και ο Γενικός Εισαγγελέας. 

 

Ίσως ο ρόλος του να είναι πιο σημαντικός από εκείνο των δικαστηρίων αφού αυτός έχει την εξουσία να εκδίδει οδηγίες προς τους αστυνομικούς ανακριτές οι οποίοι διαδραματίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη σύλληψη και προφυλάκιση των υπόπτων.  Στις πλείστες χώρες που εφαρμόζουν το Αγγλικό Κοινό Δίκαιο οι Γενικοί Εισαγγελείς εκδίδουν για το θέμα λεπτομερείς οδηγίες οι οποίες δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 

 

Βασικός στόχος των οδηγιών αυτών είναι η καθοδήγηση των αστυνομικών ανακριτών στο να επιτελούν αποτελεσματικά τα καθήκοντα τους για εξιχνίαση του εγκλήματος αλλά ταυτόχρονα να αποφεύγονται ή καλύτερα να περιορίζονται οι καταχρήσεις.  Στην Κύπρο κανένας Γενικός Εισαγγελέας δεν αισθάνθηκε την ανάγκη να εκδώσει τέτοιες επίσημες οδηγίες.  Έτσι το θέμα της υποβολής αιτημάτων για προφυλάκιση υπόπτων ουσιαστικά τυγχάνει εν λευκώ χειρισμού από τους αστυνομικούς ανακριτές. 

 

Οι κίνδυνοι να επιδείξουν οι αστυνομικοί ανακριτές υπερβάλλοντα ζήλο είναι πασιφανείς.  Και οι έρευνες που καταδεικνύουν ότι μεγάλος αριθμός ατόμων που προφυλακίζονται αφήνονται τελικά ελεύθεροι χωρίς να τους, προσαφθεί οποιαδήποτε κατηγορία οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η επίδειξη υπερβάλλοντος ζήλου εκ μέρους των αστυνομικών ανακριτών είναι σύνηθες φαινόμενο. 

 

Ο νέος Γενικός Εισαγγελέας είναι άνθρωπος ευρείας αντίληψης, πιστεύει στα Ανθρώπινα Δικαιώματα και αναγνωρίζει ότι χωρίς σεβασμό σ’ αυτά οδηγούμαστε σε απαράδεκτες καταστάσεις.  Αναμένεται ότι με την πρώτη ευκαιρία θα ασχοληθεί με το υπό συζήτηση θέμα.  Κάποιοι από τους προκατόχους του άφηναν το χειρισμό των θεμάτων της προφυλάκισης υπόπτων και της κράτησης κατηγορουμένων μέχρι την δίκη τους σε λειτουργούς της Νομικής Υπηρεσίας.  Ελπίζω και αναμένω ότι ο νέος Γενικός Εισαγγελέας δεν θα διαπράξει το ίδιο σφάλμα. 

 

Τα θέματα αυτά είναι πολύ σημαντικά για να αφήνεται ο εν λευκώ χειρισμός τους σε λειτουργούς της Νομικής Υπηρεσίας.  Οι περισσότεροι από τους οποίους έχουν αποκτήσει νοοτροπίες οι οποίες ελάχιστα διαφέρουν από εκείνες των αστυνομικών ανακριτών.  Είναι σ’ όλους γνωστό ότι οι πλείστοι αστυνομικοί ανακριτές θεωρούν ένοχο τον κάθε ύποπτο που συλλαμβάνεται.  Και πρόσθετα θεωρούν ότι η προφυλάκιση ενός υπόπτου ή η κράτηση ενός κατηγορούμενου μέχρι την δίκη του είναι δίκαια και επιτρεπτή τιμωρία αφού τον θεωρούν ένοχο. 

 

Κλασσικό παράδειγμα αυτής της απαράδεκτης νοοτροπίας το πρόσφατο αίτημα της αστυνομίας – που σίγουρα είχε τις ευλογίες κάποιου λειτουργού της Νομικής Υπηρεσίας – να κρατηθεί μέχρι την δίκη του ο 68χρονος κατηγορούμενος για ξυλοδαρμό της οικιακής βοηθού του.  Συγχαρητήρια στον ή στην δικαστή που απέρριψε το γελοίο αυτό αίτημα.  Όλοι οι Κύπριοι που πιστεύουν στο Κράτος Δικαίου αισθάνθηκαν ανακούφιση από την δικαστική αυτή απόφαση και προσδοκούν ότι θα υπάρξουν και πολλές ανάλογες αντιδράσεις και από άλλους δικαστές μελλοντικά.  Σίγουρα ο ξυλοδαρμός μιας ανυπεράσπιστης γυναίκας είναι πράξη αποτρόπαια και αποκρουστική.  Όμως το αίτημα για κράτηση του κατηγορούμενου μέχρι την δίκη του συνιστά στη δική μου αντίληψη πράξη εξίσου αποτρόπαια με τον ξυλοδαρμό. Είναι αποτρόπαια γιατί περιφρονεί προκλητικά το τεκμήριο της αθωότητας το οποίο αποτελεί θεμελιώδη αρχή του κράτους δικαίου. 

 

Προφυλάκιση υπόπτου ή κράτηση κατηγορούμενου μέχρι την δίκη πρέπει να εξαιτείται σε πολύ εξαιρετικές περιπτώσεις όχι να είναι ο κανόνας.  Αναμένω ότι ο νέος Γενικός Εισαγγελέας θα εκδώσει επίσημα λεπτομερείς οδηγίες που θα ξεκαθαρίζουν προς όλους ότι η προσωρινή κράτηση είναι έκτακτο μέτρο που έρχεται σε αντίθεση με τη θεμελιώδη αρχή της έννομης τάξης, ότι κανείς δεν μπορεί να στερηθεί της ελευθερίας του παρά μόνο μετά από ποινή που του έχει επιβληθεί από αρμόδιο δικαστήριο.

 

Χρήστος Πουργουρίδης

Μέλος Δ.Ν.Σ. «Κράτος Δικαίου»

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *