• 'Εκαστος έχει το δικαίωμα ελευθερίας του λόγου και της καθ' οιονδήποτε τρόπον εκφράσεως - Η ελευθερια της εκφρασης είναι το θεμέλιο όλων των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, πηγή ανθρωπισμού και η μητέρα της αλήθειας

Το Ανώτατο Δικαστήριο Αυτοαναιρείται

Στις 21/07/2020 το Ανώτατο Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση στην Ποινικές Εφέσεις 81 και 82/2020. Οι εφέσεις αφορούσαν διάταγμα κράτησης που εξέδωσε το Κακουργιοδικείο Πάφου, το οποίο, αφού αποφάσισε όπως αναβάλει ποινική υπόθεση λόγω του βεβαρυμμένου προγράμματος του, ανέφερε τα εξής:

«Έχοντας υπόψιν το γεγονός αυτό, ότι δηλαδή οι κατηγορούμενοι τελούν υπό κράτηση, θα δώσουμε τη συντομότερη ημερομηνία που μπορεί να δοθεί, σύμφωνα με το ημερολόγιο και το πρόγραμμα του Δικαστηρίου.  Ορίζεται στις 30.10.2020 και ώρα 9:00 πμ και οι κατηγορούμενοι να παραμείνουν μέχρι τότε υπό κράτηση.»

Οι εφεσείοντες εφεσίβαλαν την πιο πάνω απόφαση κράτησης, προβάλλοντας βέβαια πως ήταν εντελώς αναιτιολόγητη αλλά και πως δεν τους δόθηκε η ευκαιρία να ακουστούν.

Ο Οικονόμου, Δ., ο οποίος εξέδωσε την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου (συμφωνούντων των δικαστών Λιάτσου και Μαλαχτού), αναγνώρισε το «παντελώς αναιτιολόγητο» της απόφασης του Κακουργιοδικείου, εξηγώντας μάλιστα, πως το εξίσου σημαντικό γεγονός ότι δεν δόθηκε η ευκαιρία στους εφεσείοντες να ακουσθούν, δεν έχρηζε αξιολόγησης.

Με αναφορά στην Καραγιώργης κ.α. ν. Δημοκρατίας (1989) 2 ΑΑΔ 92, όπου παραμερίστηκε διάταγμα κράτησης για τον ίδιο λόγο και εν δε συνεχεία διατάχθηκε όπως αφεθούν ελεύθεροι υπό όρους οι εφεσείοντες, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε πως το διάταγμα του Κακουργιοδικείου έπρεπε να παραμεριστεί.

Εδώ είναι αναγκαίο να σημειωθεί η σπουδαία προσέγγιση του Ανώτατου Δικαστηρίου στην Καραγιώργης. Η εν λόγω απόφαση εκδόθηκε στις 22/05/1989. Η υπόθεση ήταν ορισμένη για ακρόαση ενώπιον του Κακουργιοδικείου στις 25/05/1989, ύστερα δηλαδή από 3 ημέρες. Παραμερίζοντας λοιπόν το διάταγμα κράτησης των εκεί εφεσειόντων, το Ανώτατο, στηριζόμενο στο άρθρο 25(3) του Ν. 14/1960, εξέδωσε διάταγμα όπως αφεθούν ελεύθεροι υπό όρους, για να μην παραμείνουν υπό κράτηση οι εφεσείοντες για τις 3 εκείνες μέρες, μέχρις ότου δηλαδή επανεξετάσει το ζήτημα της κράτησης τους το Κακουργιοδικείο.

Το Ανώτατο Δικαστήριο στις Ποινικές Εφέσεις 81 & 82/2020 όμως, αποφάσισε να διατάξει κάτι άλλο.

Επικαλούμενο επομένως το ίδιο άρθρο 25(3) του Ν. 14/1960, το Ανώτατο Δικαστήριο διέταξε όπως επανεξεταστεί το ζήτημα από το Κακουργιοδικείο Πάφου, προκειμένου αυτό να ακούσει τα μέρη και να εκδώσει εν δε συνεχεία, αιτιολογημένη απόφαση.

Κλείνοντας την απόφαση του, το Ανώτατο Δικαστήριο ανέφερε τα εξής:

«Η έφεση επιτρέπεται.  Το διάταγμα κράτησης παραμερίζεται.  Διατάσσεται η επανεξέταση της κράτησης των εφεσειόντων στην οποία το Κακουργιοδικείο να προχωρήσει το συντομότερο δυνατόν, χωρίς καθυστέρηση.  Στο μεταξύ οι εφεσείοντες, λαμβάνοντας υπόψιν ότι το Κακουργιοδικείο θα επιληφθεί χωρίς καθυστέρηση σύμφωνα με τις οδηγίες, να παραμείνουν υπό κράτηση (βλ. Petrides (1964) 1 CLR 463, Michaelides (1987) 2 CLR 269 και Σ.Σ. κ.α. ν. Δημοκρατίας, Ποιν. Εφ. 147/16 και 148/16, ημερ. 20.11.2019).»

(Η έμφαση είναι δική μου)

Κατά την άποψη μου, η πιο πάνω κατάληξη του Ανώτατου Δικαστηρίου δεν είναι μόνο εσφαλμένη λόγω του ότι αυτοαναιρείται, αλλά είναι και αντισυνταγματική.

Κατ’ αρχάς το παράλογο εδώ είναι ότι το Ανώτατο Δικαστήριο, παραμέρισε μια απόφαση για κράτηση, διότι την έκρινε αναιτιολόγητη και εν δε συνεχεία προχώρησε στο να αντικαταστήσει το αντινομικό αυτό διάταγμα κράτησης με ένα εξίσου αναιτιολόγητο (και κατ’ επέκταση εξίσου αντινομικό) διάταγμα κράτησης. Το οποίο διάταγμα, μάλιστα, δεν υπόκειται σε έφεση.

Πέραν της αναιτιολόγητης όμως απόφασης για κράτηση, θα πρέπει να σημειωθεί πως το εν λόγω διάταγμα είναι και αορίστου χρόνου! Το Ανώτατο Δικαστήριο διέταξε όπως επιληφθεί του ζητήματος το Κακουργιοδικείο «το συντομότερο δυνατόν, χωρίς καθυστέρηση». Το συντομότερο δυνατόν όμως δεν μπορεί να προσδιορισθεί χρονικά.

Το οξύμωρο, είναι ότι η ορθή προσέγγιση, εντοπίζεται στην Καραγιώργης στην οποία το Ανώτατο Δικαστήριο στηρίχθηκε, προκειμένου να παραμερίσει την απόφαση του Κακουργιοδικείου. Υπενθυμίζω πως εκεί αποφασίστηκε πως, στην απουσία αιτιολογημένης κρίσης, ούτε για τρεις ημέρες δεν εδύνατο να αποστερηθούν της ελευθερίας τους οι εκεί εφεσείοντες.

Στην υπό συζήτηση περίπτωση όμως, το Ανώτατο Δικαστήριο, κατά την άποψη μου, στην ουσία αυτοαναιρήθηκε, παραμερίζοντας μια αναιτιολόγητη απόφαση, αντικαθιστώντας την με δική του αναιτιολόγητη απόφαση. Απόφαση, βάση της οποίας στερούνται της συνταγματικά κατοχυρωμένης ελευθερίας τους άνθρωποι, οι οποίοι τεκμαίρονται αθώοι μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου.  

Περαιτέρω όμως, η απόφαση είναι και αντισυνταγματική κατά τη γνώμη μου. Αυτό διότι, προφανώς διέλαθε της προσοχής του Ανώτατου Δικαστηρίου, η πρόνοια του Άρθρου 11.7 του Συντάγματος, το οποίο προνοεί τα ακόλουθα:

11.7. Πας στερηθείς της ελευθερίας αυτού δια συλλήψεως ή κρατήσεως δικαιούται να προσφύγη εις το αρμόδιον δικαστήριον, ίνα τούτο κρίνη ταχέως την νομιμότητα της κρατήσεως και διατάξη την απόλυσιν αυτού, εάν η κράτησις δεν είναι νόμιμος.

Όπως προκύπτει λοιπόν από το σχετικό Άρθρο του Συντάγματος, δημιουργείται μια θετική υποχρέωση απόλυσης στο αρμόδιο Δικαστήριο, το οποίο διαγιγνώσκει παράνομη κράτηση.

Στην εδώ όμως περίπτωση, το Ανώτατο Δικαστήριο, χρησιμοποίησε το λεκτικό του άρθρου 25(3) του Ν.14/1960 προκειμένου να εκδώσει ένα διάταγμα, το οποίο παραβιάζει συνταγματικά κατοχυρωμένα ανθρώπινα δικαιώματα των εφεσειόντων.

 

 

Δημήτρης Λοχίας

Μέλος Δ.Ν.Σ. «Κράτος Δικαίου»

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *