• 'Εκαστος έχει το δικαίωμα ελευθερίας του λόγου και της καθ' οιονδήποτε τρόπον εκφράσεως - Η ελευθερια της εκφρασης είναι το θεμέλιο όλων των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, πηγή ανθρωπισμού και η μητέρα της αλήθειας

ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΟΜΙΛΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ «ΚΡΑΤΟΣ ΔΙΚΑΙΟΥ»

Στις 23/07/2020 πραγματοποιήθηκε εκδήλωση από τη Δεξαμενή Νομικής Σκέψης «Κράτος Δικαίου» αναφορικά με τις προτεινόμενες δικαστικές μεταρρυθμίσεις, στα πλαίσια της οποίας έγκριτοι νομικοί εξέφρασαν τις διάφορες απόψεις τους. Να σημειωθεί επί του προκειμένου, πως σήμερα το πρωί, πληροφορηθήκαμε ότι η Επιτροπή Νομικών της Βουλής, επέστρεψε τα νομοσχέδια στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, για περαιτέρω διαβούλευση. Ευχαριστούμε τους βουλευτές που εισάκουσαν τις θέσεις όλων μας.

 

Ακολουθεί σύνοψη των θέσεων εκάστου ομιλητή. Στις επόμενες ημέρες θα αναρτηθεί το βίντεο της εκδήλωσης στο κανάλι του «Κράτος Δικαίου».

 

Ιωνάς Νικολάου: Ο κ. Νικολάου αναφέρθηκε στην πορεία των νομοσχεδίων της μεταρρύθμισης, επισημαίνοντας πως αυτή ξεκίνησε πριν από επτά χρόνια, το 2013. Εξήγησε πως οι μεταρρυθμίσεις προνοούν για την επαναλειτουργία του Ανώτατου Συνταγματικού Δικαστηρίου και του Ανώτατου Δικαστηρίου, σε τρίτο βαθμό δικαιοδοσίας, αφού προτείνεται και η ίδρυση και λειτουργία ξεχωριστού Εφετείου για την εκδίκαση εφέσεων. Εξήγησε πως συζητήθηκαν σε έκταση σε πολλές συναντήσεις με τον Παγκύπριο και τους τοπικούς δικηγορικούς συλλόγους. Η θέση του κ. Νικολάου ήταν πως τα νομοσχέδια αποτελούν μέρος ενός ολοκληρωμένου πακέτου εκσυγχρονιστικής πολιτικής που στοχεύει στη μεταρρύθμιση εκ θεμελίων του τρόπου λειτουργίας των Δικαστηρίων. Κλείνοντας σημείωσε πως θα πρέπει να προωθηθούν και να ψηφιστούν άμεσα και χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση.

 

Χρήστος Πουργουρίδης: Ο κ. Πουργουρίδης εστιάστηκε στην επαναλειτουργία του Ανώτατου Συνταγματικού Δικαστηρίου και ειδικότερα τη σύνθεση τους. Αντλώντας παραδείγματα από άλλες δικαιοδοσίες, αναφέρθηκε στην ανάγκη εμπλουτισμού του σώματος με ειδικούς στο Συνταγματικό δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων και ακαδημαϊκών. Εξήγησε πως στα προτεινόμενα νομοσχέδια, δεν γίνεται τέτοια ρύθμιση, με κίνδυνο να διοριστούν στο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο ανειδίκευτοι δικαστές.

 

Δρ. Χρίστος Κληρίδης: Η Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων υπέβαλε την έκθεσή της τον Μάρτιο του 2018 για μια συνολική μεταρρύθμιση του συστήματος απονομής της δικαιοσύνης στην Κύπρο ενόψει της αδυναμίας του συστήματος να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του. Η έκθεση συμπεριλαμβάνει 21 συστάσεις για συνολική μεταρρύθμιση.

Δυστυχώς η μεταρρύθμιση η οποία ακολουθείται δεν συμπεριλαμβάνει στο πακέτο των νομοσχεδίων και ρυθμίσεων όλες τις εισηγήσεις της Επιτροπής. Ιδιαίτερα, σε σχέση με τη δημιουργία δια νόμου σώματος ανεξάρτητου που θα αναλάβει την υπηρεσία δικαστηρίων Κύπρου.

Περαιτέρω, καμία ουσιαστική μεταρρύθμιση δεν επιχειρείται στο επίπεδο των πρωτόδικων δικαστηρίων εκτός από τις τροποποιήσεις που αναμένουμε στους κανόνες πολιτικής δικονομίας.

Σε σχέση με το νέο Εφετείο θα πρέπει να καταργηθεί η απαγορευτική πρόνοια για αποκλεισμό εφέσεων από ενδιάμεσες αποφάσεις, να αυξηθεί ο αριθμός των προτεινόμενων εφετών, να δημιουργηθούν δια νόμου τμήματα που να καλύψουν τον μεγάλο όγκο πολιτικών εφέσεων αλλά και αναθεωρητικών εφέσεων, να στελεχωθούν τα τμήματα με έμπειρους νομικούς στον τομέα των τμημάτων προερχομένων από το Δικηγορικό Σώμα, τα Επαρχιακά Δικαστήρια και τα Δικαστήρια Ειδικής Δικαιοδοσίας.

Το νέο Εφετείο να αναλάβει και τα προνομιακά εντάλματα και να καταργηθεί η αναγκαιότητα εξασφάλισης άδειας και η απαγορευτική νομολογία ρύθμισης της εναλλακτικής θεραπείας. Πρέπει να προσεχθεί η αποφυγή αποψίλωσης Προέδρων από τα Επαρχιακά Δικαστήρια για να αποφευχθούν πρακτικά προβλήματα τα οποία θα δημιουργηθούν. Δεν χρειάζεται άδεια για καταχώρηση έφεσης σε δευτεροβάθμιο εφετείο που ήταν η εισήγηση του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Να υπάρξουν εκ περιτροπής συνεδρίες του Εφετείου στις επαρχίες. Τον Πρόεδρο του Εφετείου να διορίζει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και όχι το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο. Η προσπάθεια που γίνεται είναι θεμιτή μεν αλλά θα πρέπει να υπάρξουν ουσιαστικές βελτιώσεις στο προτεινόμενο νομοσχέδιο. 

 

Αχιλλέας Δημητριάδης: Ο Αχιλλέας Δημητριάδης παρουσίασε το θέμα των καθυστερήσεων με ειδική αναφορά στον περί Αποτελεσματικών Θεραπειών για Παραβίαση του Δικαιώματος σε Διάγνωση Αστικών Δικαιωμάτων και Υποχρεώσεων σε Εύλογο Χρόνο Νόμου του 2010 (Ν.2(Ι)/21010) και τον πολύ μικρό αριθμό αποφάσεων που έχουν εκδοθεί και τις ακόμη μικρότερες αποζημιώσεις που έχουν επιδικασθεί.  Παρόλο που η Εκτελεστική εξουσία έχει 10 χρόνια για να βοηθήσει στην επιτάχυνση των διαδικασιών, δυστυχώς, δεν το έπραξε.  Η κατάσταση έχει χειροτερεύσει με απαράδεκτες για τα Ευρωπαϊκά πρότυπα καθυστερήσεις.  Προτείνει για λύση τον Φορητό Ηλεκτρονικό Υπολογιστή στην Έδρα με σχετική εκπαίδευση όλων των εμπλεκομένων σαν πρώτο βήμα έτσι ώστε να υπάρξει μια στερεή βάση για τις μεταρρυθμίσεις με την εισαγωγή της ηλεκτρονικής Δικαιοσύνης.  Πιστεύει ότι αν οι μεταρρυθμίσεις γίνουν τώρα, το σύστημα απονομής Δικαιοσύνης θα απορρυθμιστεί.

 

Δρ. Κωνσταντίνος Κόμπος: Ο Δρ. Κόμπος, επιγραμματικά, πρόβαλε τις εξής ανησυχίες:

Οι διαμορφωθείσες προτάσεις έχουν αρνητικό πρόσημο. Εντοπίζονται ρυθμιστικά κενά και επικάλυψη διαδικασιών, αβεβαιότητα κριτήριων, μεθοδολογική ταλάντευση, συγχώνευση ανόμοιων στόχων, θεωρητική ασυνέπεια αλλά και δομική αστάθεια. Πρέπει να μην λησμονούμε ότι το πλέγμα προτάσεων συνιστά την εισαγωγή του τρίτου σε έξι δεκαετίες συστήματος συνταγματικής δικαιοσύνης. Αυτό πρέπει να είναι το πλαίσιο των προσδοκιών μας και διαμορφώνει την ένταση της αξιολόγησης.

Η επίδραση της τροποποίησης υπερβαίνει τα ίδια τα όρια της και συνιστά τη σπουδαιότερη παρέμβαση από την εισαγωγή του δικαίου της ανάγκης. Καταρχάς, τίθεται το ερώτημα εάν επηρεάζεται η αιτιολογική βάση της απόφασης Ibrahim. Προκύπτει επίσης ζήτημα ως προς τη διαδικασία και ειδικότερα ως προς το ρόλο της Δικαστικής Εξουσίας σε αυτήν. Διαβλέπω επανάληψη μιας προσέγγισης top-down και με λογική reverse engineering.

Οι επιδιωκόμενοι σκοποί της μεταρρύθμισης δεν είναι σαφείς και ιεραρχημένοι. Υπάρχει ανακολουθία στόχων, μέσων και αιτιολόγησης. Παρατηρείται επίσης ιστορική αμνησία ως προς το συνταγματικό μοντέλο. Οι καθυστερήσεις είναι ο βασικός στόχος, χωρίς όμως να εξετάζεται το διάχυτο του ελέγχου ως ειδικός λόγος όξυνσης του προβλήματος ή εάν το αρχικό μοντέλο του Συντάγματος προσφέρει λύσεις.

Οι διαδικασίες πρόσβασης στο ΑΣΔ είναι πολλαπλές και δαιδαλώδεις και διέπονται από κριτήρια επικαλυπτόμενα και προς το παρόν αδιευκρίνιστα. Η αποδοτικότητα μπορεί να αντιμετωπισθεί και διαφορετικά. Η επίκληση της καθυστέρησης και του επείγοντος παραπέμπουν σε συνθήκες απουσίας εναλλακτικών και σε μια πλασματική διλληματική λογική: μεταρρύθμιση ή κατάρρευση.

Ένας νέος και διευρυμένος κύκλος ενημερωμένης διαβούλευσης είναι επιβεβλημένος.

 

Δρ. Κώστας Παρασκευά:

Η παρέμβαση του Δρ. Κώστα Παρασκευά αφορούσε τις προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις σε σχέση με το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο. Εξήγησε ότι γίνεται προσπάθεια δημιουργίας συστήματος ελέγχου των αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου αφού οι αποφάσεις του θα μπορούν, κατόπιν ένστασης, να ελεγχθούν από το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο. Παράλληλα, εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις για την προτεινόμενη συμμετοχή του Γενικού Εισαγγελέα στο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο. Σύμφωνα με τον Δρ. Παρασκευά εξαιτίας του γεγονότος ότι ο Γενικός Εισαγγελέας είναι διάδικος σε σημαντικό αριθμό υποθέσεων που έχουν να αποφασίσουν οι δικαστές, η παρουσία του σε ένα όργανο τέτοιας φύσεως δημιουργεί τον κίνδυνο οι δικαστές να μην ενεργούν αμερόληπτα σε τέτοιες υποθέσεις ή ο Γενικός Εισαγγελέας να μην ενεργεί αμερόληπτα προς τους δικαστές των οποίων τις αποφάσεις δεν αποδέχεται. Ειδικότερα, σε σχέση με την άσκηση πειθαρχικής εξουσίας εναντίον των δικαστών επεσήμανε ότι η φιλοσοφία των προτεινόμενων μεταρρυθμίσεων δεν φαίνεται να αντανακλά τα σύγχρονα διεθνή πρότυπα και ιδιαίτερα τα πρότυπα του Συμβουλίου της Ευρώπης. Τα  πρότυπα αυτά επιβάλλουν τον πλουραλισμό στη σύνθεση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου και τη μέγιστη δυνατή εκπροσώπηση των δικαστών από όλα τα στρώματα της δικαστικής εξουσίας από εκπροσώπους οι οποίοι και θα εκλέγονται από τους ομόβαθμους συναδέλφους τους.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *