• 'Εκαστος έχει το δικαίωμα ελευθερίας του λόγου και της καθ' οιονδήποτε τρόπον εκφράσεως - Η ελευθερια της εκφρασης είναι το θεμέλιο όλων των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, πηγή ανθρωπισμού και η μητέρα της αλήθειας

«Κοινωνία της πληροφορίας, fake news και δημοσιογραφία»

Η νέα τεχνολογια δίνει τον τόνο,  πρωταγωνιστές τα social media. Τα στοιχεία που συγκροτούν το νέο περιβάλλον στο χώρο της δημοσιογραφίας συνιστούν μια γιγαντιαία πίεση σε όλους να αλλάξουν, να προσαρμοστούν. Νέα εποχή, νέα φαινόμενα. Το σημερινό σκηνικό συγκροτείται από:

Τις μηχανές αναζήτησης,

Τις ηλεκτρονικές εκδόσεις,

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης,

Τις νέες μορφές επικοινωνίας,

Την πίεση εξαιτίας της πανδημίας για άμεσες αποφάσεις για γρήγορο και ασφαλές διαδίκτυο

Με το σλόγκαν «Think multimedia» πάμε στο twitter, στο facebook, στο instagram, στην κυριαρχία του video. Με την υποστήριξη των drones, με την χρήση του robot, όλα θα αποκτήσουν νέα διάσταση. Αυτή είναι η νέα εποχή. Όσοι δεν μπορούν να την αναγνώσουν με πληρότητα, θα συρρικνωθούν ή θα εξαφανιστούν.   Ζουμε στην κoινωνία της πληροφορίας. Έχουμε αμέτρητο όγκο από πληροφορίες. Έχουμε όμως αξιόπιστες ειδήσεις;

Πολλά συνδέονται με την πολιτική που θέλει να ακολουθήσει ο ιδιοκτήτης ενός Μέσου, αν το Μέσον συνδέεται με κάποιο κόμμα, αν η ιδιοκτησία διαθέτει «στρατευμένες θέσεις» πάνω σε ορισμένα ζητήματα. Οι αξιόπιστες ειδήσεις είναι το ζητούμενο αλλά αυτές, στην παρούσα φάση διαθέτουν ισχυρό αντίπαλο. Σε παγκόσμιο επίπεδο το ζήτημα των Fake News (ψευδείς ειδήσεις) έρχεται να μας υπενθυμίσει πόσο πολύπλοκο είναι το νέο σκηνικό στο  χώρο των ΜΜΕ. Παρά το γεγονός ότι οι ερμηνείες του όρου αυτού είναι αρκετές, το Ινστιτούτο Reuters για τη Μελέτη της Δημοσιογραφίας στο Πανεπιστήμιο του Οξφορντ αναφέρει ότι «ο όρος fake news αναφέρεται σε κατασκευασμένες πληροφορίες που κυκλοφορούν εν γνώσει του συντάκτη και παρουσιάζονται ως έγκυρες ειδήσεις με σκοπό τη χειραγώγηση των αναγνωστών». Ιδιαίτερα το Facebook δέχθηκε ισχυρές πιέσεις προκειμένου να ληφθούν μέτρα κατά της διάδοσης ψευδών ειδήσεων, που είχαν πλημμυρίσει την πλατφόρμα του στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας των προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ το 2016.

Τόσο το Facebook, όπως και η Google, το Twitter και η Wikipedia ανακοίνωσαν τις δικές τους προσπάθειες να περιορίσουν το πρόβλημα. Οι εξελίξεις τρέχουν. Έτσι, «το Γερμανικό Πρακτορείο Ειδήσεων Dpa και ο ειδησεογραφικός οργανισμός BR (Bayerischer Rundfunk, μέλος του τηλεοπτικού δικτύου εθνικής εμβέλειας ARD) αξιοποιούν την πλατφόρμα Truly Media που ανέπτυξαν από κοινού η Athens Technology Center (ATC) και η Deutsche Welle (DW) για τη συλλογή και την επιβεβαίωση του περιεχομένου που δημοσιεύεται κι αναπαράγεται στα social media. Η πλατφόρμα Truly Media επιτρέπει στους δημοσιογράφους να επιβεβαιώσουν το βαθμό εγκυρότητας φωτογραφιών, videos, ή social media λογαριασμών σε πραγματικό χρόνο. Μπορούν να επιλέξουν τα πιο σημαντικά υλικά και να επικυρώσουν κάθε ένα ξεχωριστά, χρησιμοποιώντας μια λίστα κριτηρίων αλλά και ενσωματωμένα ψηφιακά εργαλεία όπως το Google Maps ή το TinEye. Η διαδικασία αυτή μπορεί να υλοποιηθεί συνεργατικά, είτε εντός ενός newsroom, είτε μεταξύ διαφορετικών οργανισμών, ακόμα και μεταξύ «αυτόνομων» δημοσιογράφων ανά τον κόσμο».

Μπορεί μια χώρα από μόνη της να λύσει τα ζητήματα; Όχι , ασφαλώς! Άρα οι σχετικές λύσεις απαιτούν συνέργειες για να έχουμε ειδήσεις με σεβασμό στους δημοσιογραφικούς κανόνες, ειδήσεις που να βοηθούν τον αναγνώστη να κατανοήσει τα φαινόμενα χωρίς διάθεση να προκαταλαμβάνουν τη σκέψη ή να παρεμποδίζουν την κριτική του ικανότητα. Η δημοσιογραφία με κανόνες αφήνει χώρο στον αναγνώστη να προβληματιστεί και να θέσει ερωτήματα. Τα πλεονεκτήματα είναι προφανή: περισσότερες δυνατότητες για την κριτική εξέλιξη μιας κοινωνίας.

Οι  Δημοσιογραφικές Ενώσεις, οι Ηλεκτρονικές εκδόσεις και οι Πλατφόρμες Κοινωνικής Δικτύωσης, έχουν ευθύνες γιατί διαμορφώνουν μερικώς τη δημόσια ατζέντα.  Η μάχη κατά των fake news είναι μια αυτονόητη υπόθεση σεβασμού στη δημοσιογραφική δεοντολογία. Ωστόσο, τα Fake news δεν έρχονται μόνα τους. Έχουν «ξαδέλφια», όπως είναι η ρητορική του μίσους, ο μη σεβασμός στη δεοντολογία, η δημοσιογραφία των επιθέτων, ο δημοσιογραφικός λαϊκισμός. Στην Κύπρο κάποια από τις Πανεπιστημιακές Σχολές Δημοσιογραφίας θα μπορούσε σε συνεργασία με επαγγελματίες της δημοσιογραφίας να ιδρύσει ένα «Παρατηρητήριο κατά των Fake News».

 

Λάρκος Λάρκου

Μέλος Δ.Ν.Σ.

«Κράτος Δικαίου»

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *