• 'Εκαστος έχει το δικαίωμα ελευθερίας του λόγου και της καθ' οιονδήποτε τρόπον εκφράσεως - Η ελευθερια της εκφρασης είναι το θεμέλιο όλων των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, πηγή ανθρωπισμού και η μητέρα της αλήθειας

Το Βαρώσι είναι για τους Βαρωσιώτες, όχι για το Εβκάφ

  1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Υπάρχει συζήτηση για την περιφραγμένη πόλη της Αμμοχώστου (Βαρώσι).  Είναι ένα πολύ μεγάλο θέμα για τους Ελληνοκύπριους και έχει επίσης γίνει αντικείμενο των εκλογών στα κατεχόμενα.  Είναι επίσης ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) σε νομικές διαδικασίες εναντίον της Τουρκίας με την συμμετοχή του Εβκάφ.

  1. ΙΣΤΟΡΙΑ

Το Εβκάφ είναι ένα φιλανθρωπικό ίδρυμα από το 1571 το οποίο διαχειρίζεται καταπιστεύματα – βακούφια, (Vakfs) και λειτουργεί ως καταπιστευματοδόχος (muttavelli).

Οι Άγγλοι το χειρίζονταν ως τμήμα της Αποικιοκρατικής Διοίκησης και πώλησαν γη που ανήκε σε βακούφια.

Με νομοθεσία τον Μάιο του 1944 οι Άγγλοι αποδέχτηκαν να πληρώνουν στο Εβκάφ ως αποζημίωση στο διηνεκές το ετήσιο ποσό των STG£2230.

Με την Συνθήκη Εγκαθίδρυσης του ‘60, στο Παράρτημα U, η Αγγλική Κυβέρνηση (μετά από απαίτηση του Εβκάφ της τάξης των STG£4εκ.) συμφώνησε να πληρώσει το ποσό των STG£1.5εκ. με αντάλλαγμα την επιβεβαίωση από την Τουρκοκυπριακή Κοινότητα (περιλαμβανομένου του Υψηλού Συμβουλίου του Εβκάφ) ότι δεν υπήρχε οποιαδήποτε χρηματική απαίτηση εναντίον της Αγγλικής Κυβέρνησης.

Μάλιστα, ποσό STG£0.5εκ. πληρώθηκε στο κοινό λογαριασμό του Δρα Κουτσούκ, (που ήταν πρόεδρος του Υψηλού Συμβουλίου του Εβκάφ) και του κυρίου Ντενκτάς.

  • Ο ΝΟΜΟΣ

Η πρώτη απαίτηση από το Εβκάφ για περιουσίες στο Βαρώσι φαίνεται στην υπόθεση Αρέστης – Ξενίδης v. Τουρκίας (1999) ενώπιον του ΕΔΑΔ.

Η Αιτήτρια με βάση το πιστοποιητικό ιδιοκτησίας της Κυπριακής Δημοκρατίας διεκδικούσε αποζημιώσεις για απώλεια χρήσης.

Το Δικαστήριο απέρριψε τις θέσεις του Εβκάφ, στο στάδιο του παραδεκτού τον Μάρτιο του 2005 και τελικά επεδίκασε αποζημιώσεις για διαφυγόντα εισοδήματα.

Όμως το Εβκάφ είχε επίσης κάνει αίτηση το 2000, στο Επαρχιακό Δικαστήριο Αμμοχώστου της υποτελούς τοπικής διοίκησης και εξασφάλισε απόφαση τον Δεκέμβριο του 2005, ότι 1472 τίτλοι στο Βαρώσι που άνηκαν δήθεν στο Βακούφικο του Abdullah Pasa, ήταν του Εβκάφ. (Απόφαση 2005)

Αυτό κατέστη επίδικο θέμα στην υπόθεση KV Mediterranean ενώπιον της Επιτροπής Ακίνητης Ιδιοκτησίας της Τουρκίας στην κατεχόμενη Λευκωσία (ΕΑΙ).

Οι Αιτητές κατέθεσαν προσφυγή το 2010 για απώλεια εισοδημάτων από το 1974 καθώς και ανάκτηση της κατοχής της περιουσίας τους. 

Η ΕΑΙ αποδέχθηκε το Εβκάφ ως Ενδιαφερόμενο Μέρος και μετά την εξάντληση των εσωτερικών ένδικων μέσων η υπόθεση κατέληξε στο ΕΔΑΔ.

  1. ΤΟ ΘΕΜΑ

Το θέμα είναι κατά πόσο η ιδιοκτησία των Αιτητών στο Βαρώσι έχει επηρεαστεί από την εισβολή το 1974 και τον συνεπακόλουθο έλεγχο που εξασκεί στα κατεχόμενα η Τουρκία, καθώς και την απαίτηση του Εβκάφ.

Όσον αφορά το πρώτο, τα πράγματα έχουν ξεκαθαρίσει με τις αποφάσεις Λοϊζίδου εναντίον Τουρκίας στο ΕΔΑΔ, όπου η Αιτήτρια είναι ακόμη ο νόμιμος ιδιοκτήτης.

Όμως, για να διεκδικήσουν αυτό τους το δικαίωμα για επιστροφή και απώλεια εσόδων πρέπει οι Αιτητές να αποδείξουν την ιδιοκτησία τους ενώπιον της ΕΑΙ.

Το ερώτημα είναι κατά πόσο τα πιστοποιητικά της Κυπριακής Δημοκρατίας που έχουν αναγνωριστεί από το ΕΔΑΔ ή η Απόφαση 2005 που δίδει δικαιώματα στο Εβκάφ, θα υπερισχύσει.

Κανονικά οι αποφάσεις του ΕΔΑΔ έχουν προτεραιότητα και υποστηρίζονται από τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών όπως για παράδειγμα το 550 του 1984.

Όμως ερώτημα δημιουργείται σε περίπτωση που η διοίκηση στα κατεχόμενα ανοίξει το Βαρώσι.

Είναι τεράστιας σημασίας το θέμα αυτό, δεδομένου ότι προσπαθούμε να λύσουμε το Κυπριακό στη βάση του σεβασμού των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Δυστυχώς, μόνο ένας μικρός αριθμός υποθέσεων (280) σχετικά με το Βαρώσι, έχουν καταχωρηθεί στην ΕΑΙ, εάν λάβουμε υπόψη ότι το Βαρώσι αποτελείται από 6082 τεμάχια.  Τα 425 βρίσκονται στο παραλιακό μέτωπο, από το ξενοδοχείο Κωνστάντια μέχρι το Golden Sands.

Αν οι Ε/Κ ιδιοκτήτες δεν προσφύγουν στην ΕΑΙ για αποκατάσταση, εμφανώς οι πιθανότητες επιστροφής τους επηρεάζονται δυσμενώς.

Ακόμη ένα θέμα το οποίο αξίζει συζήτησης είναι η μεθοδολογία που θα χρησιμοποιηθεί για τον υπολογισμό της αξίας των περιουσιών σε σχέση με τις αποζημιώσεις που θα επιδικαστούν. 

Από την μια, η Ε/Κ πλευρά θεωρεί ότι οι τιμές στην Αμμόχωστο (που βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Δημοκρατίας), όπως για παράδειγμα η περιοχή στον Πρωταρά, είναι η βάση.  

Από την άλλη η διοίκηση στα κατεχόμενα θεωρεί ότι οι τιμές στην Αμμόχωστο (που δεν βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Δημοκρατίας), όπως για παράδειγμα η περιοχή στην Σαλαμίνα, θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν.

Ποια από τις δύο τιμές θα είναι η βάση της επιδίκασης των αποζημιώσεων;

  1. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η επιστροφή του Βαρωσιού στους κατοίκους του ήταν πάντα μέρος των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης και ο φάρος της λύσης.

Δυστυχώς η στασιμότητα στο Κυπριακό έχει επιπτώσεις, με πρώτο το Βαρώσι!

Η καθυστέρηση στις διαπραγματεύσεις έχει σπρώξει τους νόμιμους ιδιοκτήτες να διεκδικήσουν τα δικαιώματα τους και να προσφύγουν στο ΕΔΑΔ εναντίον της Τουρκίας, όπου το Εβκάφ συνεχίζει να διεκδικεί το Βαρώσι, ασχέτως του αποικιακού συμβιβασμού.

Εάν οι Βαρωσιώτες επιθυμούν αποκατάσταση των περιουσιών τους, η ΕΑΙ φαίνεται να είναι η μόνη οδός προς το ΕΔΑΔ.  Εάν αποτύχουν να εξαντλήσουν αυτό το Τουρκικό ένδικο μέσο, τότε είναι πολύ πιθανό, σε περίπτωση ανοίγματος του Βαρωσιού – κάτω από Τουρκικό έλεγχο – αυτοί να μην μπορούν να ανακτήσουν κατοχή των περιουσιών τους.

Χρειάζεται λοιπόν σοβαρή σκέψη, συζήτηση και οργάνωση από φορείς, γιατί το Βαρώσι ανήκει στους Βαρωσιώτες!

 

Αχιλλέας Δημητριάδης

Μέλος Δεξαμενής Νομικής Σκέψης

«Κράτος Δικαίου»

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *