• 'Εκαστος έχει το δικαίωμα ελευθερίας του λόγου και της καθ' οιονδήποτε τρόπον εκφράσεως - Η ελευθερια της εκφρασης είναι το θεμέλιο όλων των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, πηγή ανθρωπισμού και η μητέρα της αλήθειας

Μονομελείς συνθέσεις και χειροτέρευση θέσης κατηγορουμένου, μεταρρύθμιση ή συντηρητισμός!

 Βασική αρχή μου ως νυν ασκούμενη και μέλλουσα δικηγόρος είναι πως είναι αδύνατη η διαμόρφωση ολοκληρωμένης άποψης για οποιοδήποτε ζήτημα, εάν δεν υπάρχει αντικείμενο προς σύγκριση . Είναι γεγονός, πως κάθε νομικό σύστημα έχει τόσο θετικές, όσο και αρνητικές πτυχές . Πώς όμως θα μπορέσει κανείς να εντοπίσει τις αδυναμίες του κάθε συστήματος , εάν πρώτα δε διευρύνει τους γνωστικούς του ορίζοντες ; Πώς θα πολεμήσουμε για τη Δικαιοσύνη , όταν δεν έχουμε καλλιεργήσει κριτική σκέψη;

 Όσοι είχαν την ευκαιρία να σπουδάσουν νομικά στη γενέτειρα της Δημοκρατίας, αλλά και όσοι έχουν μελετήσει το – κατ’ εμένα – πλούσιο και σοφό σε δομή νομικό της σύστημα , θαρρώ πως αντιλαμβάνονται πως οι διαφορές , συγκριτικά με το νομικό σύστημα της Κύπρου , είναι ουσιώδεις . Εντούτοις, δε χωράει αμφιβολία πως οι προβληματισμοί , σχετικά με καίρια ζητήματα, παραμένουν οι ίδιοι .

  Η πρόσβαση στη Δικαιοσύνη είναι αναφαίρετο Ανθρώπινο Δικαίωμα όλων και κάθε Κράτος Δικαίου οφείλει όπως διασφαλίσει τα μέσα, έτσι ώστε αυτή να καταστεί εφικτή . Παρακάτω θα επιχειρήσω να παρουσιάσω , εν συντομία , την πραγματικότητα που επικρατεί στην Ελλάδα , αναφορικά με συγκεκριμένες πτυχές της διαδικασίας απονομής της Δικαιοσύνης .

 Ένα από τα ουσιώδη ζητήματα , το οποίο απασχόλησε πολλάκις το νομικό κόσμο της πατρίδας της Θέμιδος , είναι αυτό της σύνθεσης των ποινικών δικαστηρίων και συγκεκριμένα, ο προβληματισμός για τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα τόσο των μονομελών, όσο και των πολυμελών συνθέσεων. Ένα από τα βασικά «προσόντα» της μονομελούς σύνθεσης , το οποίο έχει αναγνωριστεί από όλους , είναι αυτό της ταχύτητας της διαδικασίας ενώπιόν του και η τόνωση του αισθήματος ευθύνης του ενός και μοναδικού δικαστή . Από μια άλλη οπτική, ωστόσο, ο κίνδυνος ευθυνοφοβίας καθίσταται μεγαλύτερος. Πράγματι, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για εκδίκαση περισσότερο «σοβαρών» αδικημάτων, όπου συνήθως προκύπτουν πολύπλοκα ζητήματα, είναι πολύ εύκολο για έναν και μόνο δικαστή να δράσει – ή να μη δράσει – με οδηγό τον φόβο για την ανάληψη της ευθύνης, για την έκδοση μιας απόφασης , η οποία τυχόν να τύχει επίκρισης . Δυστυχώς, πολύ συχνά συναντώνται φαινόμενα, όπου δικαστές πρωτόδικων, κυρίως, δικαστηρίων, προβαίνουν σε έκδοση αποφάσεων, οι οποίες δεν αντικατοπτρίζουν την πραγματική τους δικανική κρίση, θέλοντας να δώσουν τη «σκυτάλη» για την ανάληψη της ευθύνης στο Εφετείο. Απεναντίας, οι πολλοί δικαστές, είτε πρόκειται για τρεις, είτε για 5, είτε για σύνθεση Μικτού Ορκωτού Δικαστηρίου, όπου η σύνθεση αποτελείται από 3 Δικαστές και 4 ενόρκους, είναι λιγότερο πιθανόν να αφήσουν πτυχές της υπόθεσης αδιευκρίνιστες . Έχουν την ευκαιρία να συζητήσουν , να προβληματιστούν ο ένας με την άποψη του άλλου , να διαφωνήσουν και να βάλουν το «λιθαράκι» τους στην έκδοση της απόφασης . Ο Έλληνας νομοθέτης, σταθμίζοντας τα παραπάνω, κατέληξε πως είναι δέον οι σοβαρότερες κατά το περιεχόμενο και ως προς τις συνέπειες υποθέσεις να εκδικάζονται σε πολυμελή δικαστήρια.

 Ένα άλλο , άξιον αναφοράς και ανάλυσης , ζήτημα αφορά τα ένδικα μέσα.  Στην Ελλάδα, υπάρχουν 2 βαθμοί δικαιοδοσίας και έπειτα, η – υπό προϋποθέσεις – δυνατότητα άσκησης Αναίρεσης. Ενώ το Πρωτόδικο Δικαστήριο και το Εφετείο δικάζουν την υπόθεση στην ουσία , ο Άρειος Πάγος , με την άσκηση Αναίρεσης , ασχολείται μόνο με νομικές πτυχές και δεν εξετάζει καθόλου την ουσία . Άποψη του νομοθέτη , ήταν να διασφαλίσει το δικαίωμα του καταδικασθέντος να ασκήσει το κατάλληλο, ανάλογα με την περίπτωση, ένδικο μέσο, έτσι ώστε αυτός (ο καταδικασθείς) να μην κυριεύεται από φόβο πως εάν το ασκήσει , ίσως του επιβληθεί αυστηρότερη ποινή από εκείνη που του επέβαλε το πρωτόδικο Δικαστήριο ή ανακληθούν ευεργετήματα που ενδεχομένως του παρασχέθηκαν . Ο λόγος για την «απαγόρευση της χειροτέρευσης του κατηγορουμένου». Η εν λόγω ασφαλιστική δικλείδα αφορά αποκλειστικά τα ένδικα μέσα κατά καταδικαστικής απόφασης , είτε αυτά ασκούνται από τον ίδιο τον κατηγορούμενο, είτε από άλλους υπέρ του κατηγορουμένου .

Παράδειγμα: Πρωτοβάθμιο δικαστήριο επιβάλει ποινή φυλάκισης 3 ετών φυλάκισης και ο κατηγορούμενος, ασκεί Έφεση. Το Εφετείο , μπορεί να επιβάλει την ίδια ποινή ή μειωμένη .

 Τέλος,  σκόπιμο να αναφέρω πως σε περίπτωση που το Εφετείο χειροτερέψει τη θέση του κατηγορουμένου, υποπίπτει σε υπέρβαση εξουσίας, η οποία συνιστά λόγο αναιρέσεως της αποφάσεως . Εάν κάτι τέτοιο συμβεί μετά τη διαδικασία της Αναίρεσης , τότε το «λάθος» δύναται να αποκατασταθεί με τη διαδικασία «διόρθωσης και συμπλήρωσης της απόφασης» .

  Είναι αυτονόητο πως ένα Κράτος Δικαίου πρέπει να δίνει κίνητρα στους πολίτες του να είναι ενεργοί . Να παλεύουν και να διεκδικούν αυτά που με βάση τη νομοθεσία τους ανήκουν και να μη διστάζουν , φοβούμενοι για τις συνέπειες αυτής της «αντίδρασής» τους . Ένα σωστά δομημένο νομικό σύστημα , παρέχει ευκαιρίες στα υποκείμενα δικαίου και διασφαλίζει την απρόσκοπτη πρόσβαση αυτών στη Δικαιοσύνη .

 

 

Βιβλιογραφία : Ποινική Δικονομία, Αδάμ Χ. Παπαδαμάκης, 7η έκδοση (Εκδόσεις Σάκκουλα)

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *